Geçici Vergi Nedir? 3. Dönem Beyannamesi Ne Zaman, Kimler Verir?

Geçici vergi, gelir veya kurumlar vergisinin tamamını yıl sonuna bırakmayan, kazancın yıl içindeki çeyreklerine yayılan bir peşin ödeme sistemi. İşletme yıl boyu kazandıkça üçer aylık dönemlerde vergisinin bir bölümünü beyan edip ödüyor; yıl sonunda gerçek beyannameyi verirken ödediği geçici vergiler mahsup ediliyor.

Üçüncü dönem için son gün 17 Kasım

2026'nın üçüncü geçici vergi dönemi Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsıyor. Takvim yılı esaslı mükelleflerde beyanname verme ve ödeme son günü 17 Kasım 2026 Salı. Gelir ve kurumlar geçici vergi beyannamelerinin bu tarihe kadar verilmesi, tahakkuk eden verginin de aynı güne kadar ödenmesi gerekiyor.

Matrah üç aylık değil, birikimli

Geçici vergide en çok karıştırılan konu matrahın hangi döneme ait olduğu. Beyannameye yazılacak kazanç, yalnızca Temmuz-Eylül üç aylık dönemin değil; yılbaşından dönem sonuna kadar, yani Ocak-Eylül dokuz ayının toplam kazancından hesaplanan vergi. Bu tutardan 1. ve 2. dönemlerde zaten beyan edilip ödenen geçici vergiler düşülüyor; kalan fark bu dönemde ödeniyor. Bu sayede ilk yarıda zarar edip üçüncü çeyrekte toparlanan bir işletmede, dokuz aylık toplam içindeki zarar matrahı eritiyor.

Kimler geçici vergi beyannamesi veriyor?

Gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç mükellefleri (bilanço ve işletme hesabı esası), serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri geçici vergi beyannamesi veriyor. Basit usulde vergilendirilenler ile kazancı yalnızca ücret, gayrimenkul sermaye iradı (kira geliri) veya menkul sermaye iradı olanlar beyanname vermiyor. Zarar eden mükellefler beyanname vermekten muaf değil ama ödenecek vergi çıkmaz; zarar, gelecek dönem matrahının hesabında dikkate alınıyor.

Oranlar ne kadar?

Kurumlar vergisi mükelleflerinde kazanç, kurumlar vergisinin genel oranı olan %25 üzerinden vergilendiriliyor. Gerçek kişi gelir vergisi mükelleflerinde ise dönem kazancına göre hesaplanan gelir vergisinin %15'i geçici vergi olarak ödeniyor; yıl sonunda gelir vergisi beyannamesindeki gerçek tutarla arasında kalan fark mahsup ediliyor.

Beyanname artık e-Beyan'dan veriliyor

Gelir İdaresi Başkanlığı, 1 Ekim 2026'dan itibaren verilmesi gereken geçici vergi beyannamelerinin e-Beyan uygulaması üzerinden verilebileceğini duyurdu. Dijital Vergi Dairesi üzerinden işlem yapmak isteyen mükellefler beyannameyi dijital.gib.gov.tr adresinden verebiliyor.

Dördüncü dönem geri döndü

Yıllardır uygulamada bulunmayan dördüncü geçici vergi dönemi, 7566 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2025'ten itibaren başlayan vergilendirme dönemleri için yeniden devreye girdi. Ekim-Kasım-Aralık dönemini kapsayan 4. dönem beyannamesi, genel takvime göre 17 Şubat 2027'de verilecek. Yıl sonu kapanışında artık dört dönemlik bir iş akışı planlamak gerekiyor.