Mizan Nedir? Nasıl Okunur ve Nasıl Kontrol Edilir? Örnekli Anlatım

Mizan, belirli bir tarihe kadar yapılan tüm muhasebe kayıtlarının hesap hesap özetlendiği tablodur. Amacı kayıtların aritmetik olarak tutarlı olup olmadığını görmek ve bilanço ile gelir tablosunu çıkarmadan önce hataları yakalamaktır.

Temel kural: borç toplamı alacak toplamına eşit olmalı

Muhasebede her kayıt hem borca hem alacağa aynı tutarda yazılır. Bu yüzden tüm hesapların borç toplamı ile alacak toplamı her zaman eşit çıkmalıdır. Eşit değilse bir yerde eksik ya da yanlış kayıt vardır.

Örnek mizan

Aşağıdaki hesap kodları Tek Düzen Hesap Planı'ndandır, rakamlar kurgusaldır.

100 Kasa: borç 40.000, alacak 25.000, bakiye 15.000 (borç) 102 Bankalar: borç 120.000, alacak 90.000, bakiye 30.000 (borç) 320 Satıcılar: borç 60.000, alacak 100.000, bakiye 40.000 (alacak) 500 Sermaye: borç 0, alacak 30.000, bakiye 30.000 (alacak) 770 Genel Yönetim Giderleri: borç 25.000, alacak 0, bakiye 25.000 (borç)

Borç sütununun toplamı 245.000, alacak sütununun toplamı da 245.000'dir. Bakiyelere bakınca borç bakiyeleri toplamı (15.000 + 30.000 + 25.000) 70.000, alacak bakiyeleri toplamı (40.000 + 30.000) yine 70.000 eder. İkisi de dengededir.

Hesabın bakiyesi nasıl bulunur?

Her hesapta büyük tarafın toplamından küçük tarafın toplamı çıkarılır. Fark, büyük tarafın bakiyesidir. Kasa hesabında borç 40.000, alacak 25.000 olduğundan bakiye 15.000 borçtur. Yani kasada 15.000 TL vardır.

Mizan dengede çıkmazsa nereye bakılır?

Bir kaydın yalnızca bir tarafı girilmiş olabilir. Tutar yanlış yazılmış olabilir, örneğin 4.500 yerine 5.400. Aynı kayıt iki kez girilmiş olabilir. Bir hesap yanlış tarafa yazılmış olabilir.

Fark tam olarak bir kaydın tutarına eşitse o kaydı aramak işe yarar. Fark 9'a tam bölünüyorsa rakamların yer değiştirmiş olması ihtimali yüksektir.

Dengeli mizan her şeyin doğru olduğu anlamına gelmez

Mizan yalnızca aritmetiği doğrular. Yanlış hesaba yazılmış ama doğru tutarlı bir kayıt ya da hiç girilmemiş bir fatura mizanı bozmaz. Bu yüzden mizan, kayıtların belgelerle karşılaştırılmasının yerini tutmaz.

Ne sıklıkla alınmalı?

Aylık almak iyi bir alışkanlıktır. KDV beyanı, geçici vergi ve yıl sonu kapanışı öncesinde hataları erken yakalamak çok daha kolaydır. Muhasebe programları mizanı genellikle tek tıkla verir.

Kaynak ve not

Hesap kodları Tek Düzen Hesap Planı'na dayanır. Örnek rakamlar kurgusaldır. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kendi şirketinizin kayıtları için mali müşavirinize danışın.